سيد محمد على ايازى
164
مصحف امام على ( ع ) ( فارسى )
در مصحف و كتاب به املاى پيامبر و خط على ذكر شده است . « 1 » به اين جهت مانعى ندارد كه مصحف امام در عين حال كه تفسير است ، شامل بيان احكام در شكل گسترده آن باشد ، و اگر در لسان ائمه تعبير به كتاب و صحيفه شده از اين باب بوده كه در عهد صادقين اصطلاح مصحف تداعى به قرآن مىكرده است . اما نبايد از ياد ببريم كه منافاتى ندارد حضرت مجموعه مستقلى به نگارش در آورده باشد . مجموعهاى به نام مصحف با عطف توجه به آيات قرآن ، طبعا حضرت در ذيل آيات قرآن ، احكام و مسائل فقهى را هم مطرح كرده باشد و مجموعهاى مخصوص احكام شريعت بويژه در بخش حدود ، ديات ، فرائض و قصاص ، با اين تأكيد كه هر دوى اين مجموعه متخذ از اقوال و آثار پيامبر مىباشد و لذا اين احتمال قوىتر به نظر مىرسد ، و گرنه بايد دست كم ائمه كه اين همه دربارهء كتاب على سخن گفتهاند ، اشارهاى به مصحف و آنچه دربارهء مشخصات آن آمده مىكردهاند . مطلب ديگر آنكه كتاب على گاه در اختيار ديگران قرار گرفته و عدهاى از صحابه آن را بارها در دست ائمه ديدهاند ، اما مصحف على را كسى نديده و نمىتوان به جز توصيفات كلى از مطالب آن خبر داد و جالب اينكه مصحف امام على پس از امام حسن و امام حسين به امام سجاد و از آن حضرت به امام باقر و صادق منتقل شد ، اما از زمان امام سجاد به بعد كمتر با تعبير به مصحف آمده ، در حالى كه آنچه در روايات شيعى از زمان امام باقر به بعد آمده تعبير به كتاب على شده است و همين امر زمينههاى وحدت اين دو نوشته را تقويت مىكند .
--> ( 1 ) - از باب نمونه نك : بصائر الدرجات / 142 ، 143 ، 160 و 161 .